องค์ความรู้

ระบบภาษีเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ

โดย: ภาวิน ศิริประภานุกูล

“…โดยหลักการแล้ว การวิเคราะห์ระบบภาษีของประเทศใดประเทศหนึ่ง จำเป็นจะต้องวิเคราะห์ควบคู่ไปกับโครงสร้างรายจ่ายของรัฐบาลในประเทศนั้นๆ ด้วย เนื่องจากโดยปกติแล้ว ภาษีคือแหล่งรายได้ที่สำคัญที่สุดของรัฐบาล ซึ่งในกรณีที่รัฐบาลมีความต้องการจะใช้จ่ายเพิ่มเติม รัฐบาลจำเป็นต้องเพิ่มการจัดเก็บภาษีตามไปด้วย

บทความนี้จะมุ่งพิจารณาที่ประเด็นระบบภาษีเพื่อความเป็นธรรม ซึ่งมีความสอดคล้องกับหน้าที่ในการลดความเหลื่อมล้ำของรัฐบาล โดยมุ่งเน้นการออกแบบระบบภาษีเพื่อเป็นเครื่องมือหนึ่งในการลดความเหลื่อมล้ำเป็นสำคัญ ไม่ใช่การออกแบบระบบภาษีเพื่อการระดมทุนของทางภาครัฐเพิ่มเติม เพื่อนำมาใช้จ่ายในมาตรการ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำต่างๆ…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานสำรวจองค์ความรู้เรื่องระบบภาษีเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ)

การปฏิรูปการกระจายอำนาจและการจัดการปกครองท้องถิ่น

โดย: ศุภสวัสดิ์ ชัชวาลย์

“…ในการนำเสนองานศึกษานี้จะแบ่งออกเป็น 4 ส่วนหลักๆ อัน ได้แก่ส่วนแรก เป็นการกล่าวถึงที่มา และ สภาพปัญหาเกี่ยวกับการกระจายอำนาจในประเทศไทย ซึ่งผู้ศึกษาพยายามชี้ให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับการปกครองท้องถิ่นของไทยในช่วงก่อน และ หลัง ปี พ.ศ. 2535 ส่วนที่สองเป็นการกล่าวถึงข้อถกเถียงที่เกิดขึ้นในประเด็นต่างๆ ส่วนที่สามเป็นการพูดถึงประสบการณ์ของการดำเนินนโยบาย ด้านการกระจายอำนาจในต่างประเทศที่ อาจเป็นบทเรียนสำคัญสำหรับประเทศไทย ส่วนสุดท้ายเป็นการอภิปรายผล และการวางกรอบแนวทางในการแก้ปัญหา…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานสำรวจองค์ความรู้เรื่องการปฏิรูปการกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่น)

ประชาชนปฏิรูปประเทศไทย

โดย: ประเวศ วะสี

“ประชาชนปฏิรูปประเทศไทย นี้คือพลังอำนาจที่ ๓ ที่ใช้ในการรวมตัวร่วมคิดร่วมทำด้วยความสมานฉันท์ ด้วยการใช้ปัญญา ด้วยการใช้สันติวิธี ไม่ขับเคลื่อนด้วยการเป็นปฏิปักษ์ (Antagonistic) แต่มุ่งสร้างความสัมพันธ์ใหม่ที่ลงตัวระหว่างอำนาจรัฐ อำนาจเงิน และอำนาจสังคม เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นธรรม…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานประชาชนปฏิรูปประเทศไทย )

ข้อเสนอการปฏิรูปโครงสร้างอำนาจ

โดย: คณะกรรมการปฏิรูป

“…ความเหลื่อมล้ำในความสัมพันธ์ทางอำนาจนับเป็นปัญหาใหญ่ที่สุดอย่างหนึ่งของประเทศไทย และเป็นต้นตอบ่อเกิดของปัญหาสำคัญอื่นๆ อีกหลายเรื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือปัญหาความไม่เป็นธรรมในสังคม แม้ว่าความสัมพันธ์ทางอำนาจจะมีหลายรูปแบบแต่โครงสร้างอำนาจที่มีพลังสูงสุดและส่งผลต่อโครงสร้างอำนาจอื่นคือโครงสร้างอำนาจรัฐ ดังนั้นเพื่อการปรับสมดุลหรือการลดความเหลื่อมล้ำในความสัมพันธ์ทางอำนาจ จึงจำเป็นต้องปฏิรูปโครงสร้างอำนาจของรัฐ…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานข้อเสนอการปฏิรูปโครงสร้างอำนาจ )

(ร่าง) ข้อเสนอปฏิรูปประเทศไทย (เอกสารเพื่อการปรึกษาหารือ)

โดย: ประเวศ วะสี

“การปฏิรูปประเทศไทยไม่ใช่สินค้าสำเร็จรูป แต่เป็นกระบวนการต่อเนื่องที่ประชาชนเป็นเจ้าของ ข้อเสนอปฏิรูปประเทศไทยนี้ เสนอต่อคนไทยทุกคน” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจาก (ร่าง) ข้อเสนอปฏิรูปประเทศไทย (เอกสารเพื่อการปรึกษาหารือ))

แนวทางการปฏิรูปประเทศไทย ข้อเสนอต่อพรรคการเมืองและผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

โดย: คณะกรรมการปฏิรูป

“คณะกรรมการปฏิรูป (คปร.) ได้เสนอภาพรวมของปัญหาเชิงโครงสร้างซึ่งเชื่อมโยงกันเอง อันก่อให้เกิดความเหลื่อมลํ้าอย่างรุนแรงในสังคมไทย กล่าวโดยสรุปก็คือตัวโครงสร้างของการจัดสรรอำนาจ กีดกันมิให้คนจํานวนมากเข้าถึง “ทรัพยากร” หรือเข้าถึงได้อย่างไม่เท่าเทียมกัน คําว่า “ทรัพยากร” ที่ใช้ในที่นี้ มีความหมายกว้างกว่าทรัพยากรที่จับต้องได้เพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงโอกาสและพลังที่เพิ่มพูนขึ้นในการใช้ประโยชน์ จากเงื่อนไขทางเศรษฐกิจ, สังคม, การเมืองด้วย ซึ่งในที่นี้ รวมเรียกว่า “ทรัพยากร” ทั้งหมด หากไม่ปรับโครงสร้างของการเข้าถึงทรัพยากรตามที่กล่าวนี้ ก็ไม่มีทางที่จะลดความเหลื่อมลํ้าในสังคม ซึ่งนับวันจะเลวร้ายลงยิ่งขึ้น และเป็นสาเหตุ แห่งการชะงักงันในเกือบทุกด้านของสังคมไทยเวลานี้…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานแนวทางการปฏิรูปประเทศไทย ข้อเสนอต่อพรรคการเมืองและผู้มีสิทธิเลือกตั้ง)

ปฏิรูปประเทศไทย รายงานเรื่องที่ควรปฏิรูป

โดย: ประเวศ วะสี

“…การปฏิรูปประเทศไทยจึงควรที่จะมุ่งไปที่รากฐาน หรือสมุฏฐานเบื้องลึกของวิกฤติประเทศไทยมากกว่าการรักษาตามอาการ เมื่อการปฏิรูปประเทศไทยถูกทำให้เป็นประเด็นทางการเมือง (Political issue) จึงเป็นกระแสสูงที่ผู้คนสนใจในวงกว้าง ถึงจะเห็นด้วยไม่เห็นด้วยอย่างไรก็อยู่ในกระแสเดียวกัน … ข้อคิดเห็นและข้อเสนอข้างล่างนี้เป็นส่วนหนึ่งเท่านั้นของกระแสความพยายามของคนไทยในการปรับเปลี่ยนประเทศไทย”

ความเหลื่อมล้ำฉบับพกพา

โดย: สฤณี อาชวานันทกุล

“การอภิปรายนานาทัศนะในเรื่องนี้ให้ครอบคลุมพอที่จะยังใช้คำว่า “พกพา” ได้โดยที่ผู้เขียนไม่รู้สึกตะขิดตะขวง เป็นภารกิจที่เหลือวิสัยและเกินสติปัญญาของผู้เขียน ด้วยเหตุนี้ผู้เขียนจึงเลือกที่จะให้น้ำหนักกับการนำเสนอข้อเท็จจริงและลักษณะของความเหลื่อมล้ำต่างๆ โดยเฉพาะความเหลื่อมล้ำที่ชี้ให้เห็นปัญหาเชิงโครงสร้าง รวมถึงอธิบายความเกี่ยวโยงระหว่างความเหลื่อมล้ำแต่ละประเภท มากกว่าที่จะแจกแจงทางเลือกต่างๆ ของแนวทางแก้ไขอย่างครบถ้วน…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานสำรวจองค์ความรู้เรื่องความเหลื่อมล้ำฉบับพกพา)

แนวคิดภาษีที่ดินและทรัพย์สิน: กรณีศึกษาร่างพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง

โดย: แบ๊งค์ งามอรุณโชติและคณะ

“งานศึกษาชิ้นนี้เริ่มต้นด้วยการฉายภาพให้เห็นถึงโครงสร้างทางภาษีของระบบเศรษฐกิจไทยซึ่งยังคงมีความไม่สอดคล้องกับรูปแบบในอุดมคติอยู่มาก อาทิ การที่ประเทศไทยจัดเก็บรายได้จากภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาน้อยกว่าภาษีนิติบุคคลและภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งสะท้อนประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษี และความรับผิดชอบในการสมทบทรัพยากรเพื่อการพัฒนาประเทศของประชากรว่ายังคงต่ำอยู่มาก นอกจากนี้ ภาษีที่ถูกจัดเก็บโดยท้องถิ่นเองยังคงมีสัดส่วนไม่มากนักเมื่อเทียบกับรายได้ต่อปีที่ท้องถิ่นได้รับทั้งหมด ซึ่งสะท้อนถึงภาระทางการคลังที่กระจุกตัวอยู่ที่รัฐบาลกลาง…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานสำรวจองค์ความรู้เรื่องแนวคิดภาษีที่ดินและทรัพย์สิน: กรณีศึกษาร่างพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง)

พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2542 และการผูกขาดในภาคเกษตร: กรณีศึกษาตลาดไข่ไก่

โดย: กฤดิกร เผดิมเกื้อกูลพงศ์

“งานชิ้นนี้ศึกษาจุดอ่อนและข้อบกพร่องบางประการของพระราชบัญญัติแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2542 โดยนำกรณีศึกษาการผูกขาดทางการค้าในภาคเกษตร (ตลาดไข่ไก่) มาเป็นจุดอ้างอิงในกรณีศึกษา โดยประมวลข้อมูลและเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในตลาดไข่ไก่ว่ามีพฤติกรรมที่เป็นการกีดกันทางการค้าขึ้นในลักษณะใดบ้าง และพระราชบัญญัติแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2542 มีจุดอ่อนหรือข้อบกพร่องอย่างไร จึงไม่สามารถเข้าไปจัดการสร้างการแข่งขันที่เป็นธรรมให้เกิดขึ้นในตลาดสินค้าไข่ไก่ได้…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานสำรวจองค์ความรู้เรื่องพระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2542 และการผูกขาดในภาคเกษตร: กรณีศึกษาตลาดไข่ไก่)

แนวคิดว่าด้วยการจัดการทรัพยากรร่วม: ประสบการณ์จากต่างประเทศและแนวคิดในประเทศไทย

โดย: ชล บุนนาค

“…จากบทเรียนจากต่างประเทศพบว่า การจัดการทรัพยากรร่วมหนึ่งๆ ไม่จำเป็นจะต้องมีวิธีการจัดการเพียงแบบเดียวเท่านั้น แต่สามารถผสมผสานระหว่างระบบตลาด การทำงานร่วมกันในชุมชน หรือระบบการแนวตั้งแบบรัฐ เข้าไว้ด้วยกันให้เหมาะกับลักษณะการจัดการทรัพยากรประเภทหนึ่งๆ ในพื้นที่หนึ่งๆ ได้ ผู้เขียนคิดว่าการศึกษาประเด็นนี้ในประเทศไทยยังมีอยู่น้อยมาก งานส่วนใหญ่มักจะค่อนข้างให้ความสำคัญกับชุมชนมากเป็นพิเศษ…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานสำรวจองค์ความรู้เรื่องแนวคิดว่าด้วยการจัดการทรัพยากรร่วม: ประสบการณ์จากต่างประเทศและแนวคิดในประเทศไทย)

ธนาคารที่ดิน

โดย: คุปต์ พันธ์หินกอง

“…“ธนาคารที่ดิน” (Land Bank) เป็นกลไกที่ช่วยนำเอาที่ดินไปถึงมือเกษตรกรอย่างแท้จริง และช่วยจำกัดการเปลี่ยนมือที่ดินไม่ให้ถ่ายโอนไปอยู่ในมือของนายทุน ธนาคารที่ดินอาจจัดตั้งจะเป็นองค์กรของรัฐบาล ทำหน้าที่ในการจัดซื้อที่ดินให้กับเกษตรกรและคนไร้ที่ดินทำกินได้เช่าในราคาถูก ไม่ดำเนินงานในเชิงพาณิชย์หรือแสวงหากำไร (non-profit organization)…” (เนื้อหาส่วนหนึ่งจากรายงานสำรวจองค์ความรู้เรื่องธนาคารที่ดิน)

Hacked by KaliC0deresz

โดย:

Hacked by KaliC0deresz