U-Knowledge

(ร่าง) ข้อเสนอโครงสร้างระบบภาษีที่ดิน มาตรการการเงินการคลัง และแนวทางการจัดตั้งธนาคารที่ดิน

โดย: คณะทำงานศึกษาโครงสร้างระบบภาษีที่ดิน มาตรการการเงินการคลัง และแนวทางการจัดตั้งธนาคารที่ดิน

ที่ดินนับว่าเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตของมนุษย์ โดยเฉพาะประเทศกำลังพัฒนาที่มีประชากรเป็นจำนวนมากที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ที่ดินจึงนับว่าเป็นปัจจัยการผลิตที่สำคัญของประชากร สำหรับประเทศไทย แม้ว่าในปัจจุบันสัดส่วนของประชากรที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมจะลดลง แต่ก็ยังคงมีสัดส่วนของประชากรที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมอยู่ถึงร้อยละ 39.70 ในปี 2549 ขณะเดียวกัน ประชากรที่ทำการเกษตรมากกว่าร้อยละ 40 เป็นผู้ที่ไม่มีที่ดินทำกิน หรือมีที่ดินทำกินน้อยกว่า 10 ไร่

บันทึกเสวนาโต๊ะกลม “นโยบายโฉนดชุมชนเพื่อความเป็นธรรม ข้อเสนอต่อการแปรหลักการสู่การปฏิบัติ”

โดย: ขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม (พีมูฟ) คณะอนุกรรมการปฏิรูปที่ดินและฐานทรัพยากร คณะกรรมการปฏิรูป โครงการพัฒนาความเป็นธรรมทางสังคม เพื่อสังคมสุขภาวะ สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เรื่องโฉนดชุมชน ในอดีตแฝงอยู่ในพื้นที่ส่วนรวม ลำน้ำ ป่าเขา ในอดีต ชุมชนประกอบด้วยบ้านหลายบ้าน บ้านและเมืองจะอยู่ร่วมกัน บ้านคือตัวชุมชนตามธรรมชาติ มีวัดเป็นศูนย์กลาง ความสัมพันธ์ทางสังคมจะใกล้ชิด หลายชุมชนรวมเป็นท้องถิ่น แต่รัฐมาแบ่งเป็นหมู่หนึ่ง หมู่สอง เป็นชุมชนของรัฐ ในภาคราชการ กระแสการพัฒนาจากข้างบนลงล่างได้ทำลายความเป็นชุมชนตามธรรมชาติ ถ้าจะฟื้นสังคมท้องถิ่นต้องดูจากชุมชนแบบนี้ ฐานความสัมพันธ์ของชุมชนธรรมชาติ คือความสัมพันธ์ทางสังคม

ปัญหาการบังคับใช้กฎหมายที่ดินและป่าไม้

โดย:

ตัวอย่างของปัญหาการบังคับใช้กฎหมายที่ดินและป่าไม้ อาทิ พ.ร.บ.ป่าไม้ พ.ศ. 2484 ม. 4 (1) ระบุว่า ป่า หมายความว่า ที่ดินที่ยังมิได้มีบุคคลได้มาตามกฎหมายที่ดิน ซึ่งปัญหาที่เกิดขึ้นก็คือที่ดินที่ไม่มีเอกสารสิทธิ์ตามกฎหมายที่ดิน จะเป็นพื้นที่ป่าตามนิยามของกฎหมายนี้ ทำให้ที่ดินของชาวบ้านที่ไม่ได้แจ้งการทำประโยชน์กลายเป็นพื้นที่ป่า ทั้งๆ ที่พื้นที่ข้างเคียงสามารถออกเอกสารสิทธิ์ได้ เป็นต้น

โครงการศึกษาสภาพปัญหาการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

โดย: มนตรี แดงศรี และคณะ

โครงการศึกษาสภาพปัญหาการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมและปัญหาการทิ้งร้างที่ดินที่มีความเหมาะสมกับการทำเกษตรกรรม ซึ่งเกษตรกรส่วนใหญ่ในประเทศไทยไม่มีที่ดินเป็นของตนเอง จึงส่งผลให้ต้องมีการเช่าที่ดินเพื่อทำกินเป็นจำนวนมาก แต่ในปัจจุบันพบว่าการเช่าที่ดินเพื่อทำกินมีจำนวนลดน้อยลง เนื่องมาจากความเจริญเติบโตของชุมชนและการส่งเสริมการลงทุนในภาคอุตสาหกรรม

การใช้อิทธิพลในการเ้ข้าถึงทรัพยากรที่ดินและป่าไม้

โดย: อดิศร์ อิศรางกูร ณ อยุธยา โสภณ ชมชาญ อภิวัฒน์ รัตนวราหะ กรรณิการ์ ธรรมพานิชวงค์ พิศสม มีถม

การศึกษาเรื่องการใช้อิทธิพลในการเข้าถึงทรัพยากรที่ดินและป่าไม้เป็นการสำรวจกลไกของรัฐด้านการบริหารจัดการที่ดินและป่าไม้ที่นำไปสู่ความไม่เป็นธรรมในการใช้ประโยชน์จากการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการที่ผู้มีอิทธิพลสามารถใช้กลไกของรัฐในการแสวงหาส่วนเกินทางเศรษฐกิจจากทรัพยากรที่ดินและป่าไม้ ในขณะที่ประชาชนผู้มีรายได้น้อยไม่สามารถใช้กลไกดังกล่าวได้

ความเหลื่อมล้ำและความไม่เป็นธรรมด้านที่ดินและป่าไม้

โดย: โสภณ ชมชาญ

ในปัจจุบัน ความรุนแรงของปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและความไม่เป็นธรรมในสังคมปรากฏออกมาอย่างต่อเนื่องในรูปแบบของความขัดแย้งทางการเมือง ส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของผู้คนในสังคม ความเหลื่อมล้ำกลายเป็นวาระแห่งชาติของประเทศไทย โดยมีข้อเสนอหลักคือการปฏิรูปโครงสร้างของประเทศ ทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และสถาบันการเมือง แต่ยังไม่มีหน่วยงานราชการใดที่นำนโยบายการลดความเหลื่อมล้ำไปไว้ในแผนงานหลักขององค์กร อีกทั้งความไม่แน่นอนและความแตกแยกทางด้านการเมืองอาจทำให้การปฏิรูปโครงสร้างของทั้งประเทศเป็นไปได้ลำบาก แนวทางการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำจึงอาจต้องพิจารณาประเด็นรายสาขาที่มีผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของผู้คนในสังคม

ความขัดแย้งปัญหาที่ดิน-ป่า: แง่มุมปัญหาด้านโครงสร้างกฎหมายและนโยบายรัฐ

โดย: บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์

เนื้อหาหลักประกอบด้วย วิวัฒนาการด้านนโยบายและกฎหมายด้านป่า-ที่ดินของไทย, “ป่า” เทคโนโลยีทางอำนาจของรัฐเหนือที่ดิน…ผลผลิตจากยุคอาณานิคม, ปัญหาความขัดแย้งเชิงโครงสร้างของกฎหมาย และนวัตกรรมและข้อเสนอเพื่อการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งที่ดิน-ป่า…บมพิสูจน์การปฏิรูปประเทศไทย

การลดความเหลื่อมล้ำและสร้างโอกาสการเข้าถึงทรัพยากรธรรมชาติ: กรณีศึกษาเรื่องที่ดิน

โดย: อดิศร์ อิศรางกูร ณ อยุธยา

รายงานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงให้เห็นว่าปัญหาการเข้าถึงทรัพยากรธรรมชาติในกรณีที่ดินเป็นปัญหาที่มีความเชื่อมโยงกับประเด็นทางเศรษฐกิจหลายประการ ได้แก่ ความเหลื่อมล้ำทางรายได้ การกระจุกตัวของกำไรเกินปกติจากการดำเนินธุรกิจที่ขาดการแข่งขัน การจับจองที่ดินเพื่อหวังผลประโยชน์จากการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานของรัฐ การดำเนินมาตรการภาษีที่ดินที่ไม่เหมาะสม การบังคับใช้กฎหมายสองมาตรฐาน และการมีกฎหมายการเช่าที่ดินที่ขาดประสิทธิภาพ

ร่างแผนงานคณะกรรมการสมัชชาเกษตร

โดย: คณะกรรมการสมัชชาเกษตร

การปฏิรูปประเทศไทยเพื่อขจัดและ/หรือลดทอนปัญหาต่างๆ เป็นการมุ่งสู่การแก้ปัญหาในส่วนที่รัฐบาลหรือนักวิชาการนำเสนอนั้นอาจยังไม่ใช่คำตอบทั้งหมด หรือครอบคลุมเพียงพอที่จะกำหนดแนวทางในการที่จะนำไปสู่การปฏิรูปประเทศ เพราะไม่สามารถรับรู้ข้อมูลอย่างแท้จริงและครอบคลุมทั่วถึง สิ่งที่ต้องกระทำคือต้องดำเนินการให้ข้อมูลทั้งหมดถูกส่งมาจากประชาชนทั้งประเทศอย่างครอบคลุมทุกพื้นที่ ทุกช่วงอายุ ทุกสาขาอาชีพ เนื่องจากกลุ่มคนดังกล่าวเป็นผู้ที่สัมผัสกับปัญหาโดยตรง ซึ่งจะนำไปสู่การปฏิรูปในทุกส่วนอย่างถูกต้องและตรงประเด็น

สิทธิชุมชนกับการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม

โดย: กลุ่มปฏิบัติงานท้องถิ่นไร้พรมแดน และ เครือข่ายปฏิรูปที่ดินแห่งประเทศไทย

6 กรณีตัวอย่างชาวบ้านผู้ถูกดำเนินคดีที่ดินป่าไม้ 6 กรณีตัวอย่างปัญหาจากตัวบทและการบังคับใช้กฎหมาย
การซ้อนทับระหว่างที่ทำกินกับที่อุทยาน หลายครั้งลุกลามเป็นความขัดแย้ง ชนวนหนึ่งก็คือเรื่องของกฎหมาย ที่หนังสืออยากย้ำยิ่ง คือผู้ได้รับผลกระทบมักเป็นคนตัวเล็ก คนที่วิถีชีวิตผูกติดกับที่ดินผืนนั้น เป็นไปได้ใช่ไหมที่จะปฏิรูปกฎหมายที่ดินป่าไม้ขึ้นใหม่ และหาทางให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้ง่าย

การนำเสนอค่าภาคหลวง

โดย:

การนำเสนอข้อมูลค่าภาคหลวงของประเทศไทย

ค่าภาคหลวง

โดย: รสนา โตสิตระกูล

การนำเสนอข้อมูลค่าภาคหลวงของประเทศไทย

การเสริมพลังด้านกฎหมายของคนจน: ชนเผ่าพื้นเมืองในประเทศไทย

โดย: ชูพินิจ เกษมณี

คนจนจะมีสิทธิได้บ้างไหม ยิ่งเป็นคนจนแถมเป็นชนเผ่าพื้นเมืองด้วยแล้ว พวกเขาเป็นได้เพียง “ผู้มีสิทธิที่จะไม่มีสิทธิ” เท่านั้นหรือ
ทำความเข้าใจการเข้าถึงสิทธิและความยุติธรรมรวมถึงข้อเสนอแนะเชิงนโยบายผ่านพาวเวอร์พอยต์สั้นๆ ชิ้นนี้